อริยสัจจ์ ๔

เรื่องของ สัจจของอริยบุคคล ถ้าจะถอดความจากตัวหนังสือ ถอดความแบบคนธรรมดา
ทุกข์ อันได้แก่ อุปทานในขันธ์ทั้ง ๕ ซึ่ง เมื่อย่อลง ก็เหลือเพียง นาม-รูป
ทุกข์ นี้ ควรกำหนดรู้ คือ ต้องให้รู้เท่าทัน ไม่ใช่ไม่รู้ หรือ ไม่ยอมรับรู้
สมุทัย เหตุแห่งทุกข์ อันได้แก่ ตัณหา ในอุปาทานแห่ง นาม-รูป สมุทัยนี้ ควรละ

จะไม่ขอไปต่อล่ะ เพราะยังไม่ลุอะไรมากนัก แต่ขอเอาข้อแรก ที่ว่า ทุกข์นี้ ควรกำหนดรู้มาพิจารณากัน
เท่าที่รับทราบมา เท่าที่ปัญญาอันน้อยนิดที่มี จะพึงทำให้เกิดความกระจ่างในเรืองนี้ คือ การยอมรับสภาพที่เกิดขึ้น การรับรู้ความเป็นจริง ที่เกิดขึ้น ให้เท่าทันทุกกรณี คือ อย่างน้อย มีสติพอที่จะรับรู้ความเป็นจริงที่เกิดขึ้น

การปฏิเสธความจริง หรือ การไม่รับรู้ความจริง จึงเท่ากับว่า ไม่ได้รู้เรื่องทุกข์ เมื่อ ไม่รู้เรื่องทุกข์ แล้วจะไปดับทุกข์ได้อย่างไร