FreeBSD: sysinstall ---> Allocating Disk Space(cont.)

สร้าง partition ด้วย disklabel

มาถึงตอนนี้ ท่านต้องสร้าง partiton ขึ้นมาบ้างหละ ก็ สร้างขึ้นใน slice ที่ เพิ่งจะสร้าง มาแล้ว หยกๆนั่นแหละ และขอให้จำไว้ว่า แต่ละ partition นั้นใช้อักขระ จาก a ถึง h และก็ partition b c d นั้น มี ความหมาย ลึกซึ้ง เชิงประวัติศาสตร์ แอบแฝงอยู่ ที่ท่านควรจะคำนึงไว้ด้วย

บางโปรแกรม สามารถใช้ประโยชน์ จากการจัดระบบ partition โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อท่านวาง partition ข้าม disk มากกว่า ๑ ก้อน อย่างไรก็ตาม สำหรับหรณีนี้ ที่ท่านติดตั้ง FreeBSD เป็นครั้งแรก ท่าน ก็ไม่จำเป็น ต้องครุ่นคิดอะไรมากนัก เพื่อที่จะวาง partition ในครั้งนี้ สิ่งที่สำคัญกว่า ก็คือ ท่านควรติดตั้ง FreeBSD และ เริ่มต้น ใช้งานมันมากกว่า ท่านสามารถ ติดตั้งใหม่อีกครั้งหนึ่ง และ เปลี่ยนผัง partition เมื่อ ท่านคุ้นเคย กับ ระบบปฏิบัติการ ดีแล้ว

ผัง partition นี้ แสดงให้เห็น ๔ partition คือ — ๑ swap และ ๓ filesystem

ตาราง ผัง Partition สำหรับ Disk ก้อนแรก

Partition	Filesystem	ขนาด	คำบรรยาย
a	/	512 MB	นี่คือ root filesystem ซึ่งทุกๆ filesystem จะแขวนไว้ที่นี่ ไม่ในที่ใด ก็ที่หนึ่งแหละ ขนาด 512 MB ก็สมเหตุสมผลแล้ว สำหรับ filesystem นี้ เพราะท่าน ไม่ต้อง เก็บข้อมูล อะไรมากนัก โดยปกติ การติดตั้ง FreeBSD จะกินเนื้อที่ ประมาณ 128 MB. เนื้อที่ที่เหลือ จะเอาไว้ สำหรับ ใช้งานทั่วไป และ เผื่อไว้ ถ้าในอนาคต FreeBSD ต้องการเนื้อที่ใน /.
b	N/A	2-3 x RAM	เนื้อที่สำหรับ swap ของระบบ จะถูกเก็บไว้ใน partition b. การกำหนดขนาด ของเนื้อที่นี้ ออกจาก ไม่มีหลักอะไรนัก นอกจาก ประสาทสัมผัส จากการ คร่ำหวอดในงาน. แต่ก็มีกฏทื่อๆอยู่ คือว่า เนื้อที่ของ swap นั้น ควรมีขนาด ประมาณ ๒ หรือ ๓ เท่าของ ปริมาณหน่วยความจำ(RAM) ที่มีอยู่. แต่อย่างน้อย swap ควรเริ่มตั้งแต่ 64 MB, ดังนี้แล้ว ก็ถ้า เครื่องของท่าน มีหน่วยความจำน้อยกว่า 32 MB ก็สามารถกำหนดให้ swap มีขนาด 64 MB. ในกรณีที่ ท่านมี hard disk มากกว่า ๑ ก้อน ท่านสามารถกำหนดให้แต่ละก้อน มีเนื้อที่ swap ได้. กิจกรรมการ swap ก็จะรวดเร็วขึ้น เพราะ FreeBSD เขาจะใช้ swap ในแต่ละก้อนนั้นแหละ ทำงานในหน้าที่นี้. ในกรณีเช่นนี้ ก็กะขนาดของ swap ที่ต้องการ, 128 MB, แล้วแบ่งเกลี่ย ให้กับ hard disk แต่ละก้อนเท่าๆกัน ซึ่งถ้ามี ๒ ก้อน ก็ได้ก้อนละ 64 MB.
e	/var	256 MB to 1024 MB	สาระบบแฟ้ม /var จะเก็บแฟ้ม ที่แปรเปลี่ยนสม่ำเสมอ เช่น log และ แฟ้มงานบริหารระบบ. แฟ้มเหล่านี้ จะอ่านจาก หรือ เขียนลง ยังงานประจำวันที่ FreeBSD ทำทั่วๆไปนั่นเอง. ซึ่งการนำแฟ้มเหล่านี้ ไปไว้ยัง filesystem อื่น ทำให้ เข้าหาแฟ้มดังกล่าว ได้รวดเร็ว โดย ไม่กระทบกระเทือน ต่อแฟ้มอื่นๆ ในสาระบบแฟ้มอื่น ที่ไม่มี pattern การเข้าถึงเหมือนกัน.
f	/usr	เนื้อที่ ที่เหลือ (อย่างน้อย 2 GB)	แฟ้ม ที่เหลืออื่นๆของท่าน จะถูกนำมาเก็บไว้ที่ /usr และ สาระบบแฟ้มย่อย ของมัน.

คำเตือน: ค่าตัวเลข ที่ยกมานั้น เป็นเพียงตัวอย่าง และเหมาะสำหรับ ผู้ที่มีประสบการณ์เท่านั้น สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป ใคร่ขอแนะให้ใช้ การวางผัง partition ที่เรียกว่า Auto Defaults ซึ่งมีให้โดย FreeBSD partition editor.

ข้างบน เป็นข้อความจาก handbook ขนาดของแต่ละ partition นั้น ได้กล่าวไว้ในตอนแรกแล้ว

ถ้าท่านจะต้องติดตั้ง FreeBSD บน disk มากกว่า ๑ ก้อนแล้ว ท่านต้องสร้าง partition บน slice อื่นที่ท่าน กำหนดไว้แล้วนั้น ด้วย. วิธีที่ง่ายที่สุด คือ สร้าง ๒ partiton บน disk แต่ละก้อน คือ ๑ partition สำหรับ swap และอีก ๑ partition สำหรับ filesystem.

ตาราง 2-3 ผัง Partition สำหรับ Disks ก้อนในลำดับถัดๆไป

Partition	Filesystem	ขนาด	คำบรรยาย รายละเอียด
b	N/A	ดูรายละเอียดใน คำบรรยาย	ก็อย่างที่บอกไว้ ท่านสามารถ แยกเนื้อที่สำหรับ swap ข้าม disk แต่ละก้อน. แม้ว่าจะดูเหมือนว่า partition a จะว่างไม่ได้ใช้, แต่โดยประเพณีนิยม กำหนดไว้ว่า เนื้อที่ของ swap นั้นต้องอยู่บน partition b.
e	/diskn	พื้นที่ ที่เหลือของ disk	พื้นที่ ที่เหลือของ disk จะเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่ ชิ้นเดียว ซึ่งสามารถเอาไว้ใน partition a ก็ได้ แทนที่ที่จะเอามาไว้ที่ partition e. อย่างไรก็ดี ประเพณีนิยม บอกว่า partition a ในแต่ละ slice นั้น สำรองไว้จำเพาะ filesystem ที่จะใช้เป็น root (/)เท่านั้น. ท่าน ไม่จำเป็น ต้อง ดำเนินรอยตาม จารีต นี้ก็ได้ แต่ sysinstall เขาทำตาม ปฏิบัติตาม, ดังนั้น การ ยอมตาม ในกรณีนี้ ทำให้การติดตั้ง ราบรื่น เรียบง่ายขึ้น. ขณะเดียวกัน ท่านสามารถ เลือกที่จะ วาง filesystem นี้ไว้ที่ไหนก็ได้; แต่ตัวอย่างนี้ ใคร่ขอแนะให้วางไว้ที่ สาระบบแฟ้ม /diskn, เมื่อ n แทนหมายเลขของ disk ก้อนนั้นๆ. เอาเถอะ ยังไง ท่านก็สามารถ กำหนดเอาได้ ตามใจชอบ.

เมื่อท่านเลือกผัง partition ได้แล้ว คราวนี้ก็ถึงเวลาที่จะสร้างมัน โดย sysinstall. ซึ่งท่านจะเห็นข้อความนี้:

                                 Message
 Now, you need to create BSD partitions inside of the fdisk
 partition(s) just created. If you have a reasonable amount of disk
 space (200MB or more) and don't have any special requirements, simply
 use the (A)uto command to allocate space automatically. If you have
 more specific needs or just don't care for the layout chosen by
 (A)uto, press F1 for more information on manual layout.

                                [  OK  ]
                          [ Press enter or space ]

ก็ให้กดปุ่ม Enter เพื่อเริ่มต้นเรียก partition editor ของ FreeBSD ที่มีชื่อว่า Disklabel มาทำงาน.

รูป 2-18 แสดงหน้าจอ เมื่อท่านเริ่มเรียก Disklabel มาเป็นครั้งแรก. ซึ่งหน้าจอ จะถูกแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน.

สองสามบรรทัดแรก แสดงให้เห็นถึง ชื่อ ของ disk ที่ท่านกำลังทำงานอยู่ ในขณะนี้ และ slice ที่มี partition ที่ท่านกำลังสร้าง (ซึ่ง Disklabel เรียกมันว่า Partition nameมากกว่า ที่จะเรียกว่า ชื่อของ slice). หน้าจอภาพนี้ ก็แสดง เนื้อที่ว่าง ภายใน slice กล่าวคือ เนื้อที่ ที่จัดแยกไว้ต่างหาก แต่ยังไม่ได้กำหนดว่า เป็นส่วนของ partition ใด.

ตรงส่วนกลางของ หน้าจอภาพ แสดงถึง partition ที่ได้สร้างขึ้นมาแล้ว, ชื่อของ filesystem ที่แต่ละ partition มีอยู่, ขนาดของมัน และ อ้อฝชั่น อื่นๆบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับการสร้าง filesystem.

ส่วนล่างสุด ซึ่งเป็นส่วนที่ ๓ นั้น แสดงให้ทราบถึง ปุ่มต่างๆ ที่สามารถใช้ร่วมกับ Disklabel ในงานนี้ได้.

รูป 2-18. Sysinstall Disklabel Editor

Disklabel สามารถสร้าง partition ให้กับท่าน พร้อมกันนั้น ก็กำหนดขนาด ให้ด้วย โดยอัตโมัติ. ขนาดที่กำหนดมาให้นั้น คำนวณโดย algorithm ภายใน ในการหาขนาดของ partition ซึ่งอยู่บนพื้นฐานของ ขนาดของ disk. ก็ลองดู ตอนนี้เลยก็ได้นี่ โดยการกัดปุ่มตัว A. ท่านจะเห็นภาพที่แสดง คล้ายๆกันกับ รูป 2-19. ขึ้นอยู่กับขนาดของ disk ที่ท่านกำลังใช้งานอยู่ ค่าปริยาย อาจจะ หรือ อาจจะไม่พอเพียง. แต่ก็ไม่สลักสำคัญอะไร ในเมื่อท่านไม่จำเป็นต้องยอมใช้ ค่าปริยาย ที่ให้มานี้.

บันทึกช่วยจำ: การวางผัง partition โดยปริยายนั้น กำหนด partition ให้กับ สาระบบแฟ้มของ /tmp เป็นเอกเทศ แทนที่จะเป็น ส่วนหนึ่งของ / partition. ซึ่งจะช่วยให้ หลีกเลี่ยง การใช้เนื่อที่ของ / partition กับแฟ้มชั่วคราว.

รูป 2-19. Sysinstall Disklabel Editor เมื่อใช้ค่าปริยาย Auto

ถ้า ท่านเลือกที่จะไม่ใช้ค่าโดยปริยาย และปราถนา ที่จะกำหนดค่าเอง, ให้ใช้ปุ่มลูกศร เพื่อเลือก partition แรก และกัดปุ่มตัว D เพื่อลบมันออกไป ก็ทำซ้ำๆเช่นนี้ เพื่อลบส่วนที่เหลือ.

เพื่อที่จะสร้าง partition แรก (a, วางไว้ที่ / — root), ก็ให้แน่ใจว่า เลือก slice จากด้านบนของจอ ได้ถูกต้อง แล้วกดปุ่มตัว C. หน้าต่างโต้ตอบจะ ปรากฏขึ้น ถามท่าน ขนาดของ partition ที่จะสร้างขึ้นใหม่ (ตามที่แสดงใน รูป 2-20). ตัวเลขของขนาดนี้ ท่านสามารถ กรอกเป็น จำนวน block ของ disk ที่ต้องการใช้ หรือ ตัวเลขตามด้วย M สำหรับ megabytes, G สำหรับ gigabytes, หรือ C สำหรับ cylinders.

รูป 2-20. เนื้อที่ว่าง สำหรับ Root Partition

ค่าปริยาย ที่แสดงนี้ จะสร้าง partition ที่กินเนื้อที่ ทั้งหมดของ slice เลย. ถ้าท่านใช้ ขนาดของ partition ตามตัวอย่างก่อนหน้านี้ ก็ลบตัวเลขที่ปรากฏอยู่ ด้วยปุ่ม Backspace, แล้วพิมพ์ลงไป 512M, ตามที่เห็นใน รูป 2-21. จากนั้น กด [ OK ].

รูป 2-21. แก้ไขขนาดของ Root Partition

เมื่อเลือกขนาดของ partition แล้ว ท่านก็จะถูกถามต่อไปอีก ว่า partition นี้จะใช้เป็น filesystem หรือ swap. หน้าต่างโต้ตอบ ก็แสดงให้ดูใน รูป 2-22. สำหรับ partition แรกนี้ จะใช้เป็น filesystem ดังนั้น ก็เลือก FS และกด Enter.

รูป 2-22. เลือกชนิดของ Root Partition

ที่สุดแล้ว เนื่องจากว่าท่านกำลัง สร้าง filesystem ดังนั้น ท่านต้องบอกกับ Disklabel ว่า จะเอา filesystem นี้ วางไว้ ที่ไหน. หน้าต่างโต้ตอบ แสดงประกอบ เพื่อความกระจ่าง ใน รูป 2-23. rootfilesystem ปกติ จะวางไว้ที่ /, ดังนี้แล้ว ก็ขอให้พิมพ์ลงไปว่า / แล้วกด Enter.

รูป 2-23. เลือกจุดที่จะใช้วาง Root

หน้าจอภาพ ก็จะปรับให้ทันกับ ข้อมูลที่เปลี่ยนแปลง เพื่อแสดง parttion ที่สร้างขึ้นมาใหม่. ท่านก็ทำซ้ำ เช่นนี้ ไปเรื่อยๆกับ partition อื่นที่เหลือ. เมื่อท่านสร้าง swap partiton ท่านจะ ไม่ได้รับคำถามว่า จะเอาไปวางไว้ที่ไหน เพราะ swap partition จะไม่มีการ วาง หรือ แขวนไว้ เลย. เมื่อท่านสร้าง partiton สุดท้าย , /usr, ท่าน สามารถรับค่าของ ขนาด ของ partition ได้เลย.

หน้าจอภาพแสดงการแก้ไข DiskLabel ของท่าน จะดูคล้ายๆกับ รูป 2-24, แม้ว่า ค่าต่างๆที่ท่านใช้ จะไม่เท่ากัน ที่สุด กดปุ่ม Q เพื่อจบงาน.

รูป 2-24. Sysinstall Disklabel Editor

Sat Sep 5 14:38:33 ICT 2009

FreeBSD: sysinstall ---> Allocating Disk Space

การจัดพื้นที่บน hard disk สำหรับใช้งาน

งานแรกของท่านที่ต้องทำคือ การจัดเนื้อที่ hard disk เพื่อใช้งานกับ FreeBSD และ label เนื้อที่นั้น เพื่อว่า sysinstall จะได้เตรียมไว้ให้ได้ ในการนี้ ท่านสมควรทราบว่า FreeBSD เขามีวิธีเอาข้อมูลของ hard disk มาได้อย่างไร (อย่างไรก็ดี ผมขอข้ามข้อ 2.6.1 Bios drive numbering ไปก่อน เพื่อความรวดเร็ว)

การสร้าง slices โดย FDisk

บันทึก: ความเปลี่ยนแปลงที่ท่านทำขึ้นตรงนี้ จะไม่มีการเขียนลงไปใน hard disk ถ้าท่านคิดว่าทำอะไรผิดพลาดลงไป และ อยากจะเริ่มใหม่อีกหน ให้ใช้ เมนู เพื่อออกจาก sysinstall แล้วเริ่มใหม่ได้ หรือกด U เพื่อเลือก Undo option และถ้าสับสนจริงๆ ท่านสามารถปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ ได้โดยไม่มีอะไรเสียหาย

เมื่อท่านตัดใจว่า จะเลือกการติดตั้งโดยค่ามาตรฐาน จาก sysinstall ท่านก็จะพบกับข่าวสารต่อไปนี้

                                Message 
In the next menu, you will need to set up a DOS-style ("fdisk")
partitioning scheme for your hard disk. If you simply wish to devote 
all disk space to FreeBSD (overwriting anything else that might be on 
the disk(s) selected) then use the (A)ll command to select the default 
partitioning scheme followed by a (Q)uit. If you wish to allocate only 
free space to FreeBSD, move to a partition marked "unused" and use the 
(C)reate command. 
                                [  OK  ] 

                      [ Press enter or space ]

ก็กด Enter ไปตามที่เขาบอกมา ท่านก็จะได้รับการแสดงให้ทราบถึงรายการของ hard disk ที่ kernel พบระหว่างการสืบเสาะอุปกรณ์ ในช่วงแรกนั้น รูปต่อไปนี้ แสดงตัวอย่างระบบ ที่มี ide hard disk 2 ก้อน ซึ่งได้รับชื่อเรียกเป็น ad0 และ ad2

รูป ๑๓ รายการของ hard disk

กรุณาเลือก drive เพื่อใช้ทำ FDisk

มีเคล็ดละเอียดเล็กน้อย ที่อธิบายถึงลำดับที่หายไป ที่แหว่งไป ผมจะขอข้ามไปก่อน แต่ก็ถามมาเป็นการส่วนตัวได้ ยินดีตอบให้เสมอ

ค่าที่กำหนดนี้ กำหนดมาโดย kernel ของ FreeBSD เอง ซึ่งนี่เอง ทำให้หมายเลขที่ปรากฏ จึงอยู่ในลำดับดังกล่าว โดยเครื่องคอมพิวเตอร์ ที่ยกเป็นตัวอย่างนี้ มี ide hard disk ๒ ตัว และเป็น master ทั้งคู่

ท่านควรเลือก hard disk ที่จะใช้ติดตั้ง FreeBSD แล้วกด [ OK ] FDisk ก็จะเริ่มทำงาน ด้วยรูปที่คล้ายกับ รูป ๑๔

ภาพที่แสดง การทำงานของ FDisk จะแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน ให้สังเกตุตามไปด้วยน่ะ

ส่วนแรก, ที่รวม ๒ บรรทัดแรกเข้าไว้ด้วยนั้น จะบอกให้ทราบถึงรายละเอียดของ hard disk ที่ถูกเลือกมา ซึ่งหมายรวมเอา ชื่อเรียกโดย FreeBSD, geometry และขนาดของมัน

ส่วนที่ ๒ แสดง slice ที่กำลังใช้งานในขณะนี้ โดยจะบอกตำแหน่งเริ่มต้น ตำแหน่งสุดท้าย ขนาดของมัน ชื่อที่ FreeBSD กำหนดให้ หรือมอบให้ และคำบรรยายสั้นๆ พร้อมด้วย sub-type ในตัวอย่างนี้แสดงให้เห็น slice ที่ไม่ได้ใช้งาน จำนวน ๒ slices ที่มีขนาดเล็กๆ ซึ่งก็ไม่มีอะไรมากไปกว่า วัตถุโบราณ ตั้งแต่สมัยดั้งเดิม ของการออกแบบ PC ขณะเดียวกัน มันก็แสดง slice ขนาดใหญ่ ๑ อันที่เป็น FAT ซึ่งเราท่านทุกคนที่คุ้นเคยกับ MS-DOS/Window มาแล้ว มันก็คือ C: นั่นเอง และ slice ขยาย ซึ่งก็อาจจะเป็น drive อื่นของ MS-DOS/Window

ส่วนที่ ๓ จะแสดง คำสั่งที่มีใช้งานสำหรับ FDisk

รูป ๑๔ ตัวอย่าง FDisk partition ก่อนการแก้ไข

สิ่งที่ท่านจะทำต่อไปนี้ ก็ขึ้นอยู่กับว่า ท่านจะ เฉือน disk ของท่านออกมาประกอบกันยังไง

ถ้าท่านต้องการใช้ disk ทั้งก้อนสำหรับ FreeBSD (ซึ่ง จะลบข้อมูล ออกจาก disk หมดสิ้นทราก เมื่อท่าน ยืนยันว่า ให้ sysinstall ทำงานต่อไป ในขบวนการติดตั้ง ในภายหน้า) ดั่งนี้แล้ว ท่านสามารถ กดปุ่ม A ซึ่งก็คืออ้อปชั่น Use Entire Disk นั่นเอง ในการนี้ slices ทั้งหมด ที่มีอยู่ จะถูกลบทิ้งไป และ จะถูกแทนที่ ด้วยพื้นที่เล็กๆ ที่บอกว่า unused (ซึ่งอีกครั้งหนึ่ง มันคือ วัตถุโบราณเดิม) กับ ๑ slice ใหญ่สำหรับ FreeBSD และ ถ้าท่านเลือกวิธีนี้ ก็ขอให้ใช้ ปุ่มลูกศร เลื่อนลงมายังตำแหน่งของ slice ที่เป็น FreeBSD ที่เพิ่งสร้างเสร็จใหม่ๆนั้น แล้วกดปุ่มตัว S เพื่อบอกว่า slice นี้ สามารถบู้ตได้น่ะ และ ภาพผลลัพธ์ ก็จะคล้ายๆกับรูป ๑๕ แหละ ข้อสังเกตุ ตัว A ใน Flags column นั้นหมายถึงว่า slice นี้มัน active และสามารถทำให้เครื่องคอมพิวเตอร์บู้ตขึ้นมาได้

ถ้าท่านไม่ใช้วิธีที่กล่าวมา ทว่า เลือกที่จะใช้วิธีลบ slice ที่มีอยู่ เพื่อสร้าง หรือ เพิ่ม เนื้อที่ให้กับ FreeBSD ก็สามารถใช้ ปุ่มลูกศร ไปยัง slice ที่ต้องการ แล้วกัดปุ่มตัว D จากนั้นก็ กดปุ่มตัว C และตอบตัวเลขของขนาดของ slice ที่ต้องการจะสร้าง โดยการกรอกจำนวนที่เหมาะสมลงไป แล้วกด Enter ตัวเลขที่ให้มาทีแรก ที่รอให้เรากรอกนั้น จะเป็นขนาดของ slice ที่ใหญ่ที่สุด เท่าที่จะมีได้ ซึ่งก็อาจจะเป็น เนื้อที่ว่างๆต่อเนื่องกัน ที่ใหญ่สุด หรืออาจจะเปน disk ทั้งก้อน ก็เป็นได้

ถ้าท่านได้เนื้อที่มาก่อนหน้านี้แล้ว (อาจจะด้วยการใช้ เครื่องมือ เช่น PartitionMagic®) ท่าน ก็ต้อง กดปุ่มตัว C เพื่อสร้าง slice ใหม่ ด้วยเช่นกัน และ แน่นอนว่า ท่าน ต้องบอกขนาด อีกเหมือนกัน

รูป ๑๕ FDisk partition โดยใช้ disk ทั้งก้อน

เมื่อเสร็จสิ้นแล้ว กดปุ่มตัว Q การเปลี่ยนแปลง ที่เกิดขึ้น จากท่านกระทำลงไป จะได้รับการเก็บไว้โดย sysinstall แต่ จะยังไม่เขียนลง disk

อีก ๒ เรื่องใหญ่ๆ ขอข้ามไป คือ boot manager & creating slice on another drive น่ะ เอากันง่ายๆก่อน ว่าลงบน hard disk ก้อนเดียว

Thu Sep 3 09:12:49 ICT 2009