FreeBSD: Commiting to Installation

ตกลงปลงใจที่จะติดตั้ง

ที่กล่าวมาทั้งหมดนั้น จะไม่มีผลอะไรเลยทั้งสิ้น ถ้าท่านเลือกที่จะ ไม่ทำ ในตอนนี้ และก็ ดังที่ได้แจ้งให้ทราบด้วยแต่ต้น เช่นกัน ว่า ตราบเท่าที่ไม่เห็นข้อความต่อไปนี้ มันก็ไม่มีอะไรเกิดขึ้น

                       User Confirmation Requested
 Last Chance! Are you SURE you want to continue the installation? 

 If you're running this on a disk with data you wish to save then WE
 STRONGLY ENCOURAGE YOU TO MAKE PROPER BACKUPS before proceeding! 

 We can take no responsibility for lost disk contents!  

                             [ Yes ]    No

ดังนั้น เมื่อเห็นแล้ว ก็ให้เลือก [ Yes ] และกดปุ่ม Enter เพื่อรีบๆติดตั้งให้เสร็จกิจไป

จากนั้น ไม่นานเกินรอ จริงจริ้ง ท่านก็จะพบกับข้อความ ที่ท่านสุดแสนจะดีใจ นั่นคือ

                               Message 

Congratulations! You now have FreeBSD installed on your system. 

We will now move on to the final configuration questions. 
For any option you do not wish to configure, simply select No. 

If you wish to re-enter this utility after the system is up, you may
do so by typing: /usr/sbin/sysinstall.  

                                 [ OK ] 

                      [  Press enter or space  ]

ก็กดปุ่ม Enter เพื่อดำเนินการกับกิจกรรม อันหนักหน่วงภายหลังการติดตั้ง ต่อไป.

ก็เป็นอันว่า ในส่วนของการติดตั้ง ได้จบสิ้นลงแล้ว
แต่ งานยังไม่สิ้น ยังมีส่วนของ post-installation อยู่อีก ๑๗ ตอนสั้นๆ แต่รวมๆแล้ว ยาว

FreeBSD: Installation Media

เลือก media ที่จะใช้สำหรับติดตั้ง

ตามที่ได้ตกลงกันไว้แต่ต้นเรื่องแล้วว่า เราจะเลือก cd/dvd เป็น media สำหรับการติดตั้ง ดังนั้น เมื่อเจอรูป 2-27 แล้ว

รูป 2-27 Choose Installation Media

ใช้ปุ่มลูกศร เลือก Install from a FreeBSD CD/DVD และให้แน่ใจว่า [ OK ] นั้นถูกเลือกอยู่ ก็ให้กดปุ่ม Enter เพื่อดำเนินการติดตั้งจริงๆจังๆต่อไป

Wed Sep  9 14:45:00 ICT 2009
ตอนนี้ ขอรวบรัดเอาสั้นๆน่ะ อย่าว่ากัน
 แต่จะแปลแน่นอน เพราะต้องส่งไปให้ FDP

FreeBSD: Choosing What to Install

เลือก distribution ที่จะลง

ตามที่ตกลงแต่แรกน่ะว่า ลงทั้งหมด ทุกอย่าง ตามรูป 2-25 พอเห็น ให้เลือก All

รูป 2-25. เลือก Distributions

เมื่อเลือก distribution แล้ว ก็ตามที่บอกแต่ต้นไว้เช่นกันด้วยว่า ต้องลง ports collection มันเป็นเพียงที่ช่วยให้ท่านสามารถ สร้าง applications ต่างๆ และใช้งานกับเครื่องของท่านได้

มีเนื้อที่สักประมาณ 500 MB สำหรับ ports collection ก็พอเพียงแล้ว และเมื่อท่านพบข้อความนี้

                         User Confirmation Requested
 Would you like to install the FreeBSD ports collection? 

 This will give you ready access to over 20,000 ported software packages,
 at a cost of around 417 MB of disk space when "clean" and possibly much
 more than that if a lot of the distribution tarballs are loaded
 (unless you have the extra CDs from a FreeBSD CD/DVD distribution
 available and can mount it on /cdrom, in which case this is far less
 of a problem). 

 The Ports Collection is a very valuable resource and well worth having
 on your /usr partition, so it is advisable to say Yes to this option. 

 For more information on the Ports Collection & the latest ports, visit: 
     http://www.FreeBSD.org/ports  
                              [ Yes ]     No

เลือก [ Yes ] ด้วยปุ่มลูกศร เพื่อติดตั้ง Ports Collection . กดปุ่ม Enter เพื่อทำงานต่อไป.

เมนู เลือก distribution ก็จะกลับมาให้เห็นอีกครั้ง

รูป 2-26 เลือก distribution

เลือก Exit ด้วยปุ่มลูกศร และให้แน่ใจด้วยว่า [ OK ] นั้นถูกเลือกอยู่ ก็ดูเอาง่ายๆว่า ปุ่มนั้นมัน highlighted อยู่นั่นแหละ แล้วก็กดปุ่ม Enter เพื่อทำต่อในลำดับถัดไป

Wed Sep  9 14:20:00 ICT 2009
ตอนนี้ ขอรวบรัดเอาสั้นๆน่ะ อย่าว่ากัน
 แต่จะแปลแน่นอน เพราะต้องส่งไปให้ FDP

FreeBSD: sysinstall ---> Allocating Disk Space(cont.)

สร้าง partition ด้วย disklabel

มาถึงตอนนี้ ท่านต้องสร้าง partiton ขึ้นมาบ้างหละ ก็ สร้างขึ้นใน slice ที่ เพิ่งจะสร้าง มาแล้ว หยกๆนั่นแหละ และขอให้จำไว้ว่า แต่ละ partition นั้นใช้อักขระ จาก a ถึง h และก็ partition b c d นั้น มี ความหมาย ลึกซึ้ง เชิงประวัติศาสตร์ แอบแฝงอยู่ ที่ท่านควรจะคำนึงไว้ด้วย

บางโปรแกรม สามารถใช้ประโยชน์ จากการจัดระบบ partition โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อท่านวาง partition ข้าม disk มากกว่า ๑ ก้อน อย่างไรก็ตาม สำหรับหรณีนี้ ที่ท่านติดตั้ง FreeBSD เป็นครั้งแรก ท่าน ก็ไม่จำเป็น ต้องครุ่นคิดอะไรมากนัก เพื่อที่จะวาง partition ในครั้งนี้ สิ่งที่สำคัญกว่า ก็คือ ท่านควรติดตั้ง FreeBSD และ เริ่มต้น ใช้งานมันมากกว่า ท่านสามารถ ติดตั้งใหม่อีกครั้งหนึ่ง และ เปลี่ยนผัง partition เมื่อ ท่านคุ้นเคย กับ ระบบปฏิบัติการ ดีแล้ว

ผัง partition นี้ แสดงให้เห็น ๔ partition คือ — ๑ swap และ ๓ filesystem

ตาราง ผัง Partition สำหรับ Disk ก้อนแรก

Partition	Filesystem	ขนาด	คำบรรยาย
a	/	512 MB	นี่คือ root filesystem ซึ่งทุกๆ filesystem จะแขวนไว้ที่นี่ ไม่ในที่ใด ก็ที่หนึ่งแหละ ขนาด 512 MB ก็สมเหตุสมผลแล้ว สำหรับ filesystem นี้ เพราะท่าน ไม่ต้อง เก็บข้อมูล อะไรมากนัก โดยปกติ การติดตั้ง FreeBSD จะกินเนื้อที่ ประมาณ 128 MB. เนื้อที่ที่เหลือ จะเอาไว้ สำหรับ ใช้งานทั่วไป และ เผื่อไว้ ถ้าในอนาคต FreeBSD ต้องการเนื้อที่ใน /.
b	N/A	2-3 x RAM	เนื้อที่สำหรับ swap ของระบบ จะถูกเก็บไว้ใน partition b. การกำหนดขนาด ของเนื้อที่นี้ ออกจาก ไม่มีหลักอะไรนัก นอกจาก ประสาทสัมผัส จากการ คร่ำหวอดในงาน. แต่ก็มีกฏทื่อๆอยู่ คือว่า เนื้อที่ของ swap นั้น ควรมีขนาด ประมาณ ๒ หรือ ๓ เท่าของ ปริมาณหน่วยความจำ(RAM) ที่มีอยู่. แต่อย่างน้อย swap ควรเริ่มตั้งแต่ 64 MB, ดังนี้แล้ว ก็ถ้า เครื่องของท่าน มีหน่วยความจำน้อยกว่า 32 MB ก็สามารถกำหนดให้ swap มีขนาด 64 MB. ในกรณีที่ ท่านมี hard disk มากกว่า ๑ ก้อน ท่านสามารถกำหนดให้แต่ละก้อน มีเนื้อที่ swap ได้. กิจกรรมการ swap ก็จะรวดเร็วขึ้น เพราะ FreeBSD เขาจะใช้ swap ในแต่ละก้อนนั้นแหละ ทำงานในหน้าที่นี้. ในกรณีเช่นนี้ ก็กะขนาดของ swap ที่ต้องการ, 128 MB, แล้วแบ่งเกลี่ย ให้กับ hard disk แต่ละก้อนเท่าๆกัน ซึ่งถ้ามี ๒ ก้อน ก็ได้ก้อนละ 64 MB.
e	/var	256 MB to 1024 MB	สาระบบแฟ้ม /var จะเก็บแฟ้ม ที่แปรเปลี่ยนสม่ำเสมอ เช่น log และ แฟ้มงานบริหารระบบ. แฟ้มเหล่านี้ จะอ่านจาก หรือ เขียนลง ยังงานประจำวันที่ FreeBSD ทำทั่วๆไปนั่นเอง. ซึ่งการนำแฟ้มเหล่านี้ ไปไว้ยัง filesystem อื่น ทำให้ เข้าหาแฟ้มดังกล่าว ได้รวดเร็ว โดย ไม่กระทบกระเทือน ต่อแฟ้มอื่นๆ ในสาระบบแฟ้มอื่น ที่ไม่มี pattern การเข้าถึงเหมือนกัน.
f	/usr	เนื้อที่ ที่เหลือ (อย่างน้อย 2 GB)	แฟ้ม ที่เหลืออื่นๆของท่าน จะถูกนำมาเก็บไว้ที่ /usr และ สาระบบแฟ้มย่อย ของมัน.

คำเตือน: ค่าตัวเลข ที่ยกมานั้น เป็นเพียงตัวอย่าง และเหมาะสำหรับ ผู้ที่มีประสบการณ์เท่านั้น สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป ใคร่ขอแนะให้ใช้ การวางผัง partition ที่เรียกว่า Auto Defaults ซึ่งมีให้โดย FreeBSD partition editor.

ข้างบน เป็นข้อความจาก handbook ขนาดของแต่ละ partition นั้น ได้กล่าวไว้ในตอนแรกแล้ว

ถ้าท่านจะต้องติดตั้ง FreeBSD บน disk มากกว่า ๑ ก้อนแล้ว ท่านต้องสร้าง partition บน slice อื่นที่ท่าน กำหนดไว้แล้วนั้น ด้วย. วิธีที่ง่ายที่สุด คือ สร้าง ๒ partiton บน disk แต่ละก้อน คือ ๑ partition สำหรับ swap และอีก ๑ partition สำหรับ filesystem.

ตาราง 2-3 ผัง Partition สำหรับ Disks ก้อนในลำดับถัดๆไป

Partition	Filesystem	ขนาด	คำบรรยาย รายละเอียด
b	N/A	ดูรายละเอียดใน คำบรรยาย	ก็อย่างที่บอกไว้ ท่านสามารถ แยกเนื้อที่สำหรับ swap ข้าม disk แต่ละก้อน. แม้ว่าจะดูเหมือนว่า partition a จะว่างไม่ได้ใช้, แต่โดยประเพณีนิยม กำหนดไว้ว่า เนื้อที่ของ swap นั้นต้องอยู่บน partition b.
e	/diskn	พื้นที่ ที่เหลือของ disk	พื้นที่ ที่เหลือของ disk จะเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่ ชิ้นเดียว ซึ่งสามารถเอาไว้ใน partition a ก็ได้ แทนที่ที่จะเอามาไว้ที่ partition e. อย่างไรก็ดี ประเพณีนิยม บอกว่า partition a ในแต่ละ slice นั้น สำรองไว้จำเพาะ filesystem ที่จะใช้เป็น root (/)เท่านั้น. ท่าน ไม่จำเป็น ต้อง ดำเนินรอยตาม จารีต นี้ก็ได้ แต่ sysinstall เขาทำตาม ปฏิบัติตาม, ดังนั้น การ ยอมตาม ในกรณีนี้ ทำให้การติดตั้ง ราบรื่น เรียบง่ายขึ้น. ขณะเดียวกัน ท่านสามารถ เลือกที่จะ วาง filesystem นี้ไว้ที่ไหนก็ได้; แต่ตัวอย่างนี้ ใคร่ขอแนะให้วางไว้ที่ สาระบบแฟ้ม /diskn, เมื่อ n แทนหมายเลขของ disk ก้อนนั้นๆ. เอาเถอะ ยังไง ท่านก็สามารถ กำหนดเอาได้ ตามใจชอบ.

เมื่อท่านเลือกผัง partition ได้แล้ว คราวนี้ก็ถึงเวลาที่จะสร้างมัน โดย sysinstall. ซึ่งท่านจะเห็นข้อความนี้:

                                 Message
 Now, you need to create BSD partitions inside of the fdisk
 partition(s) just created. If you have a reasonable amount of disk
 space (200MB or more) and don't have any special requirements, simply
 use the (A)uto command to allocate space automatically. If you have
 more specific needs or just don't care for the layout chosen by
 (A)uto, press F1 for more information on manual layout.

                                [  OK  ]
                          [ Press enter or space ]

ก็ให้กดปุ่ม Enter เพื่อเริ่มต้นเรียก partition editor ของ FreeBSD ที่มีชื่อว่า Disklabel มาทำงาน.

รูป 2-18 แสดงหน้าจอ เมื่อท่านเริ่มเรียก Disklabel มาเป็นครั้งแรก. ซึ่งหน้าจอ จะถูกแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน.

สองสามบรรทัดแรก แสดงให้เห็นถึง ชื่อ ของ disk ที่ท่านกำลังทำงานอยู่ ในขณะนี้ และ slice ที่มี partition ที่ท่านกำลังสร้าง (ซึ่ง Disklabel เรียกมันว่า Partition nameมากกว่า ที่จะเรียกว่า ชื่อของ slice). หน้าจอภาพนี้ ก็แสดง เนื้อที่ว่าง ภายใน slice กล่าวคือ เนื้อที่ ที่จัดแยกไว้ต่างหาก แต่ยังไม่ได้กำหนดว่า เป็นส่วนของ partition ใด.

ตรงส่วนกลางของ หน้าจอภาพ แสดงถึง partition ที่ได้สร้างขึ้นมาแล้ว, ชื่อของ filesystem ที่แต่ละ partition มีอยู่, ขนาดของมัน และ อ้อฝชั่น อื่นๆบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับการสร้าง filesystem.

ส่วนล่างสุด ซึ่งเป็นส่วนที่ ๓ นั้น แสดงให้ทราบถึง ปุ่มต่างๆ ที่สามารถใช้ร่วมกับ Disklabel ในงานนี้ได้.

รูป 2-18. Sysinstall Disklabel Editor

Disklabel สามารถสร้าง partition ให้กับท่าน พร้อมกันนั้น ก็กำหนดขนาด ให้ด้วย โดยอัตโมัติ. ขนาดที่กำหนดมาให้นั้น คำนวณโดย algorithm ภายใน ในการหาขนาดของ partition ซึ่งอยู่บนพื้นฐานของ ขนาดของ disk. ก็ลองดู ตอนนี้เลยก็ได้นี่ โดยการกัดปุ่มตัว A. ท่านจะเห็นภาพที่แสดง คล้ายๆกันกับ รูป 2-19. ขึ้นอยู่กับขนาดของ disk ที่ท่านกำลังใช้งานอยู่ ค่าปริยาย อาจจะ หรือ อาจจะไม่พอเพียง. แต่ก็ไม่สลักสำคัญอะไร ในเมื่อท่านไม่จำเป็นต้องยอมใช้ ค่าปริยาย ที่ให้มานี้.

บันทึกช่วยจำ: การวางผัง partition โดยปริยายนั้น กำหนด partition ให้กับ สาระบบแฟ้มของ /tmp เป็นเอกเทศ แทนที่จะเป็น ส่วนหนึ่งของ / partition. ซึ่งจะช่วยให้ หลีกเลี่ยง การใช้เนื่อที่ของ / partition กับแฟ้มชั่วคราว.

รูป 2-19. Sysinstall Disklabel Editor เมื่อใช้ค่าปริยาย Auto

ถ้า ท่านเลือกที่จะไม่ใช้ค่าโดยปริยาย และปราถนา ที่จะกำหนดค่าเอง, ให้ใช้ปุ่มลูกศร เพื่อเลือก partition แรก และกัดปุ่มตัว D เพื่อลบมันออกไป ก็ทำซ้ำๆเช่นนี้ เพื่อลบส่วนที่เหลือ.

เพื่อที่จะสร้าง partition แรก (a, วางไว้ที่ / — root), ก็ให้แน่ใจว่า เลือก slice จากด้านบนของจอ ได้ถูกต้อง แล้วกดปุ่มตัว C. หน้าต่างโต้ตอบจะ ปรากฏขึ้น ถามท่าน ขนาดของ partition ที่จะสร้างขึ้นใหม่ (ตามที่แสดงใน รูป 2-20). ตัวเลขของขนาดนี้ ท่านสามารถ กรอกเป็น จำนวน block ของ disk ที่ต้องการใช้ หรือ ตัวเลขตามด้วย M สำหรับ megabytes, G สำหรับ gigabytes, หรือ C สำหรับ cylinders.

รูป 2-20. เนื้อที่ว่าง สำหรับ Root Partition

ค่าปริยาย ที่แสดงนี้ จะสร้าง partition ที่กินเนื้อที่ ทั้งหมดของ slice เลย. ถ้าท่านใช้ ขนาดของ partition ตามตัวอย่างก่อนหน้านี้ ก็ลบตัวเลขที่ปรากฏอยู่ ด้วยปุ่ม Backspace, แล้วพิมพ์ลงไป 512M, ตามที่เห็นใน รูป 2-21. จากนั้น กด [ OK ].

รูป 2-21. แก้ไขขนาดของ Root Partition

เมื่อเลือกขนาดของ partition แล้ว ท่านก็จะถูกถามต่อไปอีก ว่า partition นี้จะใช้เป็น filesystem หรือ swap. หน้าต่างโต้ตอบ ก็แสดงให้ดูใน รูป 2-22. สำหรับ partition แรกนี้ จะใช้เป็น filesystem ดังนั้น ก็เลือก FS และกด Enter.

รูป 2-22. เลือกชนิดของ Root Partition

ที่สุดแล้ว เนื่องจากว่าท่านกำลัง สร้าง filesystem ดังนั้น ท่านต้องบอกกับ Disklabel ว่า จะเอา filesystem นี้ วางไว้ ที่ไหน. หน้าต่างโต้ตอบ แสดงประกอบ เพื่อความกระจ่าง ใน รูป 2-23. rootfilesystem ปกติ จะวางไว้ที่ /, ดังนี้แล้ว ก็ขอให้พิมพ์ลงไปว่า / แล้วกด Enter.

รูป 2-23. เลือกจุดที่จะใช้วาง Root

หน้าจอภาพ ก็จะปรับให้ทันกับ ข้อมูลที่เปลี่ยนแปลง เพื่อแสดง parttion ที่สร้างขึ้นมาใหม่. ท่านก็ทำซ้ำ เช่นนี้ ไปเรื่อยๆกับ partition อื่นที่เหลือ. เมื่อท่านสร้าง swap partiton ท่านจะ ไม่ได้รับคำถามว่า จะเอาไปวางไว้ที่ไหน เพราะ swap partition จะไม่มีการ วาง หรือ แขวนไว้ เลย. เมื่อท่านสร้าง partiton สุดท้าย , /usr, ท่าน สามารถรับค่าของ ขนาด ของ partition ได้เลย.

หน้าจอภาพแสดงการแก้ไข DiskLabel ของท่าน จะดูคล้ายๆกับ รูป 2-24, แม้ว่า ค่าต่างๆที่ท่านใช้ จะไม่เท่ากัน ที่สุด กดปุ่ม Q เพื่อจบงาน.

รูป 2-24. Sysinstall Disklabel Editor

Sat Sep 5 14:38:33 ICT 2009

FreeBSD: sysinstall ---> Allocating Disk Space

การจัดพื้นที่บน hard disk สำหรับใช้งาน

งานแรกของท่านที่ต้องทำคือ การจัดเนื้อที่ hard disk เพื่อใช้งานกับ FreeBSD และ label เนื้อที่นั้น เพื่อว่า sysinstall จะได้เตรียมไว้ให้ได้ ในการนี้ ท่านสมควรทราบว่า FreeBSD เขามีวิธีเอาข้อมูลของ hard disk มาได้อย่างไร (อย่างไรก็ดี ผมขอข้ามข้อ 2.6.1 Bios drive numbering ไปก่อน เพื่อความรวดเร็ว)

การสร้าง slices โดย FDisk

บันทึก: ความเปลี่ยนแปลงที่ท่านทำขึ้นตรงนี้ จะไม่มีการเขียนลงไปใน hard disk ถ้าท่านคิดว่าทำอะไรผิดพลาดลงไป และ อยากจะเริ่มใหม่อีกหน ให้ใช้ เมนู เพื่อออกจาก sysinstall แล้วเริ่มใหม่ได้ หรือกด U เพื่อเลือก Undo option และถ้าสับสนจริงๆ ท่านสามารถปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ ได้โดยไม่มีอะไรเสียหาย

เมื่อท่านตัดใจว่า จะเลือกการติดตั้งโดยค่ามาตรฐาน จาก sysinstall ท่านก็จะพบกับข่าวสารต่อไปนี้

                                Message 
In the next menu, you will need to set up a DOS-style ("fdisk")
partitioning scheme for your hard disk. If you simply wish to devote 
all disk space to FreeBSD (overwriting anything else that might be on 
the disk(s) selected) then use the (A)ll command to select the default 
partitioning scheme followed by a (Q)uit. If you wish to allocate only 
free space to FreeBSD, move to a partition marked "unused" and use the 
(C)reate command. 
                                [  OK  ] 

                      [ Press enter or space ]

ก็กด Enter ไปตามที่เขาบอกมา ท่านก็จะได้รับการแสดงให้ทราบถึงรายการของ hard disk ที่ kernel พบระหว่างการสืบเสาะอุปกรณ์ ในช่วงแรกนั้น รูปต่อไปนี้ แสดงตัวอย่างระบบ ที่มี ide hard disk 2 ก้อน ซึ่งได้รับชื่อเรียกเป็น ad0 และ ad2

รูป ๑๓ รายการของ hard disk

กรุณาเลือก drive เพื่อใช้ทำ FDisk

มีเคล็ดละเอียดเล็กน้อย ที่อธิบายถึงลำดับที่หายไป ที่แหว่งไป ผมจะขอข้ามไปก่อน แต่ก็ถามมาเป็นการส่วนตัวได้ ยินดีตอบให้เสมอ

ค่าที่กำหนดนี้ กำหนดมาโดย kernel ของ FreeBSD เอง ซึ่งนี่เอง ทำให้หมายเลขที่ปรากฏ จึงอยู่ในลำดับดังกล่าว โดยเครื่องคอมพิวเตอร์ ที่ยกเป็นตัวอย่างนี้ มี ide hard disk ๒ ตัว และเป็น master ทั้งคู่

ท่านควรเลือก hard disk ที่จะใช้ติดตั้ง FreeBSD แล้วกด [ OK ] FDisk ก็จะเริ่มทำงาน ด้วยรูปที่คล้ายกับ รูป ๑๔

ภาพที่แสดง การทำงานของ FDisk จะแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน ให้สังเกตุตามไปด้วยน่ะ

ส่วนแรก, ที่รวม ๒ บรรทัดแรกเข้าไว้ด้วยนั้น จะบอกให้ทราบถึงรายละเอียดของ hard disk ที่ถูกเลือกมา ซึ่งหมายรวมเอา ชื่อเรียกโดย FreeBSD, geometry และขนาดของมัน

ส่วนที่ ๒ แสดง slice ที่กำลังใช้งานในขณะนี้ โดยจะบอกตำแหน่งเริ่มต้น ตำแหน่งสุดท้าย ขนาดของมัน ชื่อที่ FreeBSD กำหนดให้ หรือมอบให้ และคำบรรยายสั้นๆ พร้อมด้วย sub-type ในตัวอย่างนี้แสดงให้เห็น slice ที่ไม่ได้ใช้งาน จำนวน ๒ slices ที่มีขนาดเล็กๆ ซึ่งก็ไม่มีอะไรมากไปกว่า วัตถุโบราณ ตั้งแต่สมัยดั้งเดิม ของการออกแบบ PC ขณะเดียวกัน มันก็แสดง slice ขนาดใหญ่ ๑ อันที่เป็น FAT ซึ่งเราท่านทุกคนที่คุ้นเคยกับ MS-DOS/Window มาแล้ว มันก็คือ C: นั่นเอง และ slice ขยาย ซึ่งก็อาจจะเป็น drive อื่นของ MS-DOS/Window

ส่วนที่ ๓ จะแสดง คำสั่งที่มีใช้งานสำหรับ FDisk

รูป ๑๔ ตัวอย่าง FDisk partition ก่อนการแก้ไข

สิ่งที่ท่านจะทำต่อไปนี้ ก็ขึ้นอยู่กับว่า ท่านจะ เฉือน disk ของท่านออกมาประกอบกันยังไง

ถ้าท่านต้องการใช้ disk ทั้งก้อนสำหรับ FreeBSD (ซึ่ง จะลบข้อมูล ออกจาก disk หมดสิ้นทราก เมื่อท่าน ยืนยันว่า ให้ sysinstall ทำงานต่อไป ในขบวนการติดตั้ง ในภายหน้า) ดั่งนี้แล้ว ท่านสามารถ กดปุ่ม A ซึ่งก็คืออ้อปชั่น Use Entire Disk นั่นเอง ในการนี้ slices ทั้งหมด ที่มีอยู่ จะถูกลบทิ้งไป และ จะถูกแทนที่ ด้วยพื้นที่เล็กๆ ที่บอกว่า unused (ซึ่งอีกครั้งหนึ่ง มันคือ วัตถุโบราณเดิม) กับ ๑ slice ใหญ่สำหรับ FreeBSD และ ถ้าท่านเลือกวิธีนี้ ก็ขอให้ใช้ ปุ่มลูกศร เลื่อนลงมายังตำแหน่งของ slice ที่เป็น FreeBSD ที่เพิ่งสร้างเสร็จใหม่ๆนั้น แล้วกดปุ่มตัว S เพื่อบอกว่า slice นี้ สามารถบู้ตได้น่ะ และ ภาพผลลัพธ์ ก็จะคล้ายๆกับรูป ๑๕ แหละ ข้อสังเกตุ ตัว A ใน Flags column นั้นหมายถึงว่า slice นี้มัน active และสามารถทำให้เครื่องคอมพิวเตอร์บู้ตขึ้นมาได้

ถ้าท่านไม่ใช้วิธีที่กล่าวมา ทว่า เลือกที่จะใช้วิธีลบ slice ที่มีอยู่ เพื่อสร้าง หรือ เพิ่ม เนื้อที่ให้กับ FreeBSD ก็สามารถใช้ ปุ่มลูกศร ไปยัง slice ที่ต้องการ แล้วกัดปุ่มตัว D จากนั้นก็ กดปุ่มตัว C และตอบตัวเลขของขนาดของ slice ที่ต้องการจะสร้าง โดยการกรอกจำนวนที่เหมาะสมลงไป แล้วกด Enter ตัวเลขที่ให้มาทีแรก ที่รอให้เรากรอกนั้น จะเป็นขนาดของ slice ที่ใหญ่ที่สุด เท่าที่จะมีได้ ซึ่งก็อาจจะเป็น เนื้อที่ว่างๆต่อเนื่องกัน ที่ใหญ่สุด หรืออาจจะเปน disk ทั้งก้อน ก็เป็นได้

ถ้าท่านได้เนื้อที่มาก่อนหน้านี้แล้ว (อาจจะด้วยการใช้ เครื่องมือ เช่น PartitionMagic®) ท่าน ก็ต้อง กดปุ่มตัว C เพื่อสร้าง slice ใหม่ ด้วยเช่นกัน และ แน่นอนว่า ท่าน ต้องบอกขนาด อีกเหมือนกัน

รูป ๑๕ FDisk partition โดยใช้ disk ทั้งก้อน

เมื่อเสร็จสิ้นแล้ว กดปุ่มตัว Q การเปลี่ยนแปลง ที่เกิดขึ้น จากท่านกระทำลงไป จะได้รับการเก็บไว้โดย sysinstall แต่ จะยังไม่เขียนลง disk

อีก ๒ เรื่องใหญ่ๆ ขอข้ามไป คือ boot manager & creating slice on another drive น่ะ เอากันง่ายๆก่อน ว่าลงบน hard disk ก้อนเดียว

Thu Sep 3 09:12:49 ICT 2009

FreeBSD: introducing sysinstall

รู้จักกับ Sysinstall

sysinstall เป็น โปรแกรมอรรถประโยชน์ ที่ให้มาโดย โครงการ FreeBSD ทำงานบนพื้นฐานของ console ที่แบ่งออกเป็นหลายหลาย เมนู และ จอแสดงผล ที่ท่านสามารถใช้ในการ ปรับ และ ควบคุม ลำดับขั้นตอนการติดตั้ง

ระบบควบคุมเมนูของ sysinstall นั้นประกอบด้วย ปุ่มลูกศร ปุ่ม Enter, Tab, Space และปุ่มอื่นๆอีกบ้าง คำบรรยายโดยละเอียดของ ปุ่ม เหล่านี้ และมันทำหน้าที่อะไร ได้บอกไว้ในข้อมูลการใช้งานของ sysinstall

เพื่อทบทวนข้อมูลเรื่องนี้ ขอให้แน่ใจว่า ได้วางแถบไว้บน Usage และเลือก Select นั้นตามรูป แล้วก็กัดปุ่ม Enter

คำสั่ง สำหรับการใช้งานระบบเมนู จะแสดงมาให้เห็น เมื่อท่านทบทวนจนหนำใจแล้ว ให้กดปุ่ม Enter เพื่อกลับมายัง เมนูหลัก

เลือกเมนูเอกสาร

จากเมนูหลัก ใช้ปุ่มลูกศร เลือก Doc แล้วกดปุ่ม Enter

ซึ่งจะแสดงเมนูของเอกสารทั้งหมด

เป็นสิ่งสำคัญมาก ที่ต้องอ่านที่มอบให้มา

เพื่อทบทวนเอกสาร ใช้ปุ่มลูกศรเลือกเอกสาร แล้วกดปุ่ม Enter เมื่อจบแล้ว กัดปุ่ม Enter อีกครั้ง ก็จะนำท่านกลับมาสู่ เมนูเอกสาร

เลือก Exit แล้วกด Enter ก็จะกลับมาเมนูหลัก ติดตั้ง

เลือกเมนู keymap

ท่านสามารถเปลี่ยน ชุดแป้นพิมพ์ ได้โดยง่าย โดยการเลือก Keymap จากเมนู แล้วกดปุ่ม Enter ซึ่งสิ่งนี้ จำเป็นก็ต่อเมื่อท่านใช้ แป้นพิมพ์ที่ไม่ใช่ภาษาโรมัน

แป้นพิมพ์อื่นๆ สามารถเลือกเปลี่ยนเอาได้ โดยการเลือกเอาจากเมนู โดยการใช้ปุ่มลูกศรขึ้น/ลง และกดปุ่ม Space ซึ่งปุ่มนี้ เมื่อกดซ้ำ ก็จะทำให้เกิด การไม่เลือก จากที่ ได้เลือก ไว้แล้วนั้น เมื่อเสร็จแล้ว ให้เลือก [ OK ] โดยใช้ปุ่มลูกศร แล้วกดปุ่ม Enter

ตอนนี้รายการแป้นพิมพ์ จะแสดงให้เห็นเพียงบางส่วน เท่านั้น เลือก [ Cancel ] โดยใช้ปุ่ม Tab จะทำให้ท่านใช้แป้นพิมพ์จากที่กำหนด โครงการ และกลับคืนสู่ เมนูติดตั้งหลัก

หน้าจอ Installation Options

รูปที่ ๑๐ เมนูหลักของ Sysinstall

เลือก Option แล้วกด Enter รูปที่ ๑๐ เป็นเมนูหลักของ Sysinstall

สำหรับรายละเอียดต่างๆของ Sysinstall Option ดูได้จากรูป ๑๑

รูปที่ ๑๑ Sysinstall Option

ค่าตั้งต้นที่ให้ไว้ ก็ใช้ได้ดี กับผู้ใช้ส่วนใหญ่ และ ไม่จำเป็น ต้องเปลี่ยนแปลง แต่อย่างไรเลย ชื่อของ release ที่ใช้ก็ ไม่คงที่น่ะ เพราะขึ้นอยู่กับว่า ท่านติดตั้ง release ไหนในขณะนั้น

คำบรรยายของ หัวข้อที่เลือก จะปรากฏด้านล่างขอจอภาพ ในสีน้ำเงิน และเป็นตัวหนังสือเข้ม โปรดสังเกตุด้วยว่า option หนึ่งที่ให้ไว้คือ Use Defaults ซึ่งจะกลับค่าต่างๆ คืนสู่สภาวะที่กำหนดไว้จาก โครงการ FreeBSD

กด F1 เพื่ออ่านคำช่วยเหลือสั้นๆ ของแต่ละ option (ไม่อยากแปลคำนี้ เลยขอใช้ทับคำไปเลย) ที่หน้าจอภาพ สำหรับ แสดงความช่วยเหลือ (มันเป็นคำฟุ่มเฟือยรึเปล่า ช่วยดูด้วยครับ ไม่มี ก็ได้ใจความเปี่ยมสาระ น่ะ)

กด Q เพื่อ ออกและกลับสู่ เมนูหลักของการติดตั้ง

เริ่มต้น การติดตั้งด้วยค่ามาตรฐาน

การติดตั้งค่าแบบ Standard เป็นการติดตั้งที่ใคร่ขอแนะนำให้ใช้ สำหรับผู้ที่ ใหม่ต่อ UNIX ® หรือ FreeBSD โปรดใช้ปุ่มลูกศรเพื่อวางแถบไว้ตรง Standard แล้วกดปุ่ม Enter เพื่อเริ่มต้นการติดตั้ง

รูป ๑๒ เริ่มต้นการติดตั้งด้วยค่ามาตรฐาน

Thu Sep 3 09:12:49 ICT 2009

FreeBSD: installation ---> sysinstall

เริ่มต้นติดตั้ง

สำคัญ

โดยมารยาท การติดตั้งจะไม่ทำให้ hard disk ของท่านเกิดการ เขียนลง แต่อย่างใด ตราบเท่าที่ท่านยังไม่เห็นข้อความต่อไปนี้

Last Chance: Are you SURE you want continue the installation?

If you're running this on a disk with data you wish to save then WE
STRONGLY ENCOURAGE YOU TO MAKE PROPER BACKUPS before proceeding!

We can take no responsibility for lost disk contents!

The install can be exited at any time prior to the final warning without changing the contents of the hard
drive. If you are concerned that you have configured something incorrectly you can just turn the
computer off before this point, and no damage will be done.

ซึ่งอันนี้ ไม่แปลหรอกน่ะ ขอให้รู้ว่า นี่คือข้อความ สุดท้าย ที่ท่านต้องตัดสินใจ ว่าจะทำต่อ หรือ หยุดเท่่านี้

การเปิดเครื่องเปิดให้ระบบทำงาน

สำหรับเครื่องที่ใช้ i386

1. เริ่ม ด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์ที่ท่านจะติดตั้งนั้น ปิดไม่ให้กระแสไฟฟ้าเข้า
2. เปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ของท่านให้กระแสไฟฟ้าเข้า และได้เรียนให้ทราบแต่แรกแล้ว ว่า เราจะเลือกใช้ วิธี boot จาก cdrom ดังนั้น ขอให้ท่าน ใช้วิชา ทำให้เครื่องของท่าน boot จาก cdrom ให้ได้ สำหรับตอนนี้
3. FreeBSD จะเริ่ม boot และท่านจะเห็นข้อความดังต่อไปนี้

   Booting from CD-Rom...
   CD Loader 1.2
   
   Building the boot loader arguments
   Looking up /BOOT/LOADER... Found
   Relocating the loader and the BTX
   Starting the BTX loader
   
   BTX loader 1.00 BTX version is 1.01
   Console: internal video/keyboard
   BIOS CD is cd0BIOS drive C: is disk0
   BIOS drive D: is disk1
   BIOS 639kB/261120kB available memory
   
   FreeBSD/i386 bootstrap loader, Revision 1.1
   
   Loading /boot/defaults/loader.conf
   /boot/kernel/kernel text=0x64daa0 data=0xa4e80+0xa9e40 syms=[0x4+0x6cac0+0x4+0x88e9d]
   \

4. ขบวนการ boot ก็จะดำเนินไป จนกระทั่งท่านได้พบกับ FreeBSD boot loader menuรูป FreeBSD Boot Loader Menu

   ในตอนนี้ ท่านเพียงแต่เลือกเอาว่า จะรอ ๑๐ วินาฑี หรือ เคาะแป้นพิมพ์ Enter

ตรวจทาน ผลการสืบเสาะอุปกรณ์ต่างๆประจำเครื่อง

ข้อความตัวหนังสือ สักประมาณ หลายร้อยบรรทัดสุดท้าย ที่แสดงออกมาทางจอภาพนั้น จะถูกเก็บไว้ และ สามารถตรวจสอบได้ในภายหลัง

ในการที่จะตรวจทาน ทำได้ง่ายๆโดยการกัดปุ่ม Scroll Lock ซึ่งจะทำให้ท่าน เลื่อนจอภาพ ขึ้น-ลง ได้ โดยการใช้ปุ่ม PgUp หรือ PgDn หรือ ลูกศรขึ้น ลูกศรลง เพื่อตรวจทาน และเมื่อ หนำใจ แล้ว ก็กัดปุ่ม Scroll Lock อีกครั้ง เพื่อหยุด การเลื่อน จอภาพ และ ทำให้ จอภาพ กลับสู่สภาวะเดิม

เอาซิ ลองเลย เดี๋ยวนี้เลย เพื่อตรวจสอบ ข้อความ ที่ล้นจอภาพ จากการที่ kernel ดำเนินการ สืบเสาะ อุปกรณ์ต่างๆ ท่านจะพบกับตัวหนังสือ คล้ายๆกับรูปที่แสดงข้างล่างนี่แหละ ของจริง จากเครื่องของท่าน สมควร แตกต่าง ไปจากนี้บ้าง ก็ไม่ต้องตกอกตกใจไปน่ะ

รูป ตัวอย่างผลการสืบเสาะอุปกรณ์

avail memory = 253050880 (247120K bytes) 
Preloaded elf kernel "kernel" at 0xc0817000.
Preloaded mfs_root "/mfsroot" at 0xc0817084.
md0: Preloaded image </mfsroot> 4423680 bytes at 0xc03ddcd4

md1: Malloc disk
Using $PIR table, 4 entries at 0xc00fde60
npx0: <math processor> on motherboard
npx0: INT 16 interface
pcib0: <Host to PCI bridge> on motherboard
pci0: <PCI bus> on pcib0
pcib1:<VIA 82C598MVP (Apollo MVP3) PCI-PCI (AGP) bridge> at device 1.0 on pci0
pci1: <PCI bus> on pcib1
pci1: <Matrox MGA G200 AGP graphics accelerator> at 0.0 irq 11
isab0: <VIA 82C586 PCI-ISA bridge> at device 7.0 on pci0
isa0: <iSA bus> on isab0
atapci0: <VIA 82C586 ATA33 controller> port 0xe000-0xe00f at device 7.1 on pci0
ata0: at 0x1f0 irq 14 on atapci0
ata1: at 0x170 irq 15 on atapci0
uhci0 <VIA 83C572 USB controller> port 0xe400-0xe41f irq 10 at device 7.2 on pci0
usb0: <VIA 83572 USB controller> on uhci0
usb0: USB revision 1.0
uhub0: VIA UHCI root hub, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr1
uhub0: 2 ports with 2 removable, self powered
pci0: <unknown card> (vendor=0x1106, dev=0x3040) at 7.3
dc0: <ADMtek AN985 10/100BaseTX> port 0xe800-0xe8ff mem 0xdb000000-0xeb0003ff irq 11 at device 8.0 on pci0
dc0: Ethernet address: 00:04:5a:74:6b:b5
miibus0: <MII bus> on dc0
ukphy0: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus0
ukphy0: 10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto
ed0: <NE2000 PCI Ethernet (RealTek 8029)> port 0xec00-0xec1f irq 9 at device 10.0 on pci0
ed0 address 52:54:05:de:73:1b, type NE2000 (16 bit)
isa0: too many dependant configs (8)
isa0: unexpected small tag 14
orm0: <Option ROM> at iomem 0xc0000-0xc7fff on isa0
fdc0: <NEC 72065B or clone> at port 0x3f0-0x3f5,0x3f7 irq 6 drq2 on isa0
fdc0: FIFO enabled, 8 bytes threshold
fd0: <1440-KB 3.5'' drive> on fdc0 drive 0
atkbdc0: <Keyboard controller (i8042)> at port 0x60,0x64 on isa0
atkbd0: <AT Keyboard> flags 0x1 irq1 on atkbdc0
kbd0 at atkbd0
psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0
psm0: model Generic PS/@ mouse, device ID 0
vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0
sc0: <System console> at flags 0x100 on isa0
sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300>
sio0 at port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on isa0
sio0: type 16550A
sio1 at port 0x2f8-0x2ff irq 3 on isa0
sio1: type 16550A
ppc0: <Parallel port> at port 0x378-0x37f irq 7 on isa0
pppc0: SMC-like chipset (ECP/EPP/PS2/NIBBLE) in COMPATIBLE mode
ppc0: FIFO with 16/16/15 bytes threshold
plip0: <PLIP network interface> on ppbus0
ad0: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata0-master UDMA33
acd0: CD-RW <LITE-ON LTR-1210B> at ata1-slave PIO4
Mounting root from ufs:/dev/md0c
/stand/sysinstall running as init on vty0

ก่อนเริ่มต้นต่อไป ขอแนะ ให้สังเกตุบรรทัดสุดท้ายไว้น่ะ ให้จำไว้ด้วยเลย ยิ่งดี ว่า เขาเขียนอะไรลงไปสังเกตุให้ดี มีประโยชน์เชียวน่ะ ถ้าท่านเรียนวิชา operating system

กรุณาดูผลลัพธ์ ของการสืบเสาะให้ละเอียดอีกครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่า FreeBSD พบอุปกรณ์ที่ท่านมีอยู่ ถ้าเขาตรวจไม่พบ อุปกรณ์นั้น ก็จะไม่มีให้เห็น ในการนี้ การปรับแต่ง kernel สามารถทำให้ท่าน เพิ่ม อุปกรณ์นั้นๆ ที่ไม่มีใน GENERIC kernel เช่น sound card ลงไป

นับจาก RELEASE-6.2 เป็นต้นมา หลังจากผ่านขั้นตอนการสืบเสาะ ท่านก็จะเห็นรูปข้างๆนี้ โปรดใช้ ปุ่มลูกศร เพื่อเลือก ประเทศ ภูมิภาค กลุ่ม จากนั้นให้ กดปุ่ม Enter ซึ่งจะกำหนดประเทศ และ แป้นพิมพ์ ให้ท่านโดยสะดวก อ้อ มันก็ง่ายด้วยน่ะ ที่จะออกจาก sysinstall และเริ่มต้นใหม่อีกหน

ใช้ปุ่มลูกศร เพื่อเลือก Exit sysinstall จาก หน้าจอเมนูหลักของ sysinstall ซึ่งท่านจะเห็นข้อความที่จอภาพดังนี้

              User Confirmation Requested
      Are you sure you wish to exit? The system will reboot
        (be sure to remove any floppies/CDs/DVDs from the drives).
                [ Yes ]    No

โปรแกรม จะเริ่มต้นอีกครั้ง ถ้า cdrom ยังอยู่ และท่านเลือก [ YES ]

Fri Aug 28 10:15:48 ICT 2009

FreeBSD: installation (added)

จะว่า จบสำหรับ Pre installation Task ก็คงไม่สะเด็ดนัก
สิ่งที่ลืมเน้นไปก็คือว่า ให้ท่าน หารายละเอียดเกี่ยวกับ hardware พวก network ของเครื่องท่านไว้ให้มากที่สุด หนึ่งล่ะ กับ อีกประการหนึ่ง ก็คือ media ที่จะใช้ในการติดตั้งครั้งนี้ คือ CD ดังนั้น ท่านจะใช้วิชาอะไรก็ได้ แต่ ขอให้เครื่องของท่านสามารถ boot จาก CD ได้ก็แล้วกัน

ต้องขอโทษจริงๆ

FreeBSD: installation

เปิดบันทึกไว้ก่อน จากที่เคยวาง ผังเวลา ไว้น่ะ วันนี้ ขอเริ่ม ตอนแรก ที่การติดตั้ง ซึ่งอย่างไรเสียก็ไม่ได้หนีไปจาก hand book ในบทที่ว่าด้วยเรื่อง installation แล้วก็ เน้นจำเพาะ intel น่ะ เพราะไม่มีปัญญาไปหา cpu อื่นมาทำให้หรอก แต่ถ้าเพื่อนๆพี่ๆท่านใด จะให้ไป ทดลองให้ดู บนสถาปัตยกรรมอื่น ก็ยินดี

มะขาม ก็คาดหวังไว้ เหมือนกับ ทีมงาน ของ FreeBSD เขาคาดหวังไว้ ในสรุปความ ที่ระบุไว้ตั้งแต่ต้นเลยเช่นกัน ว่าเมื่ออ่านจบแล้ว ท่านจะได้นั่น ได้นี่ ฯลฯ

แต่ สิ่งที่อยากจะบอกจริงๆก็คือ ดูว่า เครื่องที่ท่านมีนั้น FreeBSD จะทำงานด้วยได้มั้ย โดยให้ไปดูใน hardware lists สำหรับ release เก่าๆ แต่กับ release ที่ท่านจะลงนั้น อยู่ในแฟ้ม ชื่อ HAREWARE.TXT ไปดูน่ะ เพราะอย่างน้อยน้อย ก็เงินของท่านเองแหละ ที่จ่ายออกไปให้กับเครื่อง ท่านสมควรรู้จักมัน

เพียงเท่านี้ สาระที่เขียนในคู่มือ ตอน hardware requirement ก็หมดแล้ว

สำหรับเรื่องของ Pre-installation Task นั้น มะขาม ได้เขียนไว้ ก่อนหน้านี้แล้ว แต่ จะรวบรวมมาวางไว้ให้ทบทวน กันอีกครั้ง เพื่ออำนวยความสะดวกให้

1. เรื่องของแฟ้ม จุดเริ่มต้น ของ...
2. เรื่องของ hard disk
3. การจัด partition
4. disk layout โครงสร้างสาระบบแฟ้มเอกสาร
5. โครงสร้างสาระบบแฟ้มเอกสาร(๑)
6. โครงสร้างสาระบบแฟ้มเอกสาร(๒)
7. โครงสร้างสาระบบแฟ้มเอกสาร(๓)

ซึ่งเป็นเรื่องของ hard disk และการจัด partition น่ะ

เอกสารนี้ คงไม่ได้เขียนจบภายใน ๑ วัน วันนี้ ขอจบที่ Pre installation Task ไว้ตรงนี้ก่อน แต่ ต้องมีตอนต่อไป สำหรับส่วนที่เหลือ

Wed Aug 19 11:08:37 ICT 2009

ไกลปืนเที่ยง: FreeBSD

ไกลปืนเที่ยง ตอนนี้ เป็นเรื่องของ FreeBSD ล้วนๆ

ถึงเวลา ที่ควรจะนำ FreeBSD มาให้รับทราบ อย่างเป็นเรื่องเป็นราวเสียที หลังจาก กล่าวเกริ่นให้ทราบ พอให้เปนที่สนใจ หรือ อาจจะเลิกราไปเลย ก็แล้วแต่ท่าน, คราวนี้ จะพูดถึง

1. การติดตั้ง
   รายละเอียดการติดตั้ง เช่น
   1. การแบ่งพาร์ทิชั่น
   2. mediaสำหรับการติดตั้ง
   3. การแต่ง network หลังติดตั้ง
   4. การติดตั้ง x windows เป็นต้น
2. การลงโปรแกรมอื่นๆ เช่น GRASS, apache, databases, electronic logbooks
3. การปรับแต่ง x windows system
4. การปรับระบบ ให้ใช้งาน internet ได้
5. และอีกมากมายที่ ยังไม่นำมากล่าวในที่นี้

ทั้งนี้ จะทยอยลงตามลำดับนี้ไป

ตารางเวลา ที่คาดว่าสมควรเกิดเหตุขึ้นคือ สิ้นเดือน สค นี้ ๒ ข้อแรกควรจบ ส่วยที่เหลือ ก็อีก ๒ สัปดาห์ถัดไป แต่ ถ้าเสร็จก่อนเวลาที่วางไว้ได้ ก็จะทำ